نوشته‌ها

المان شهری چیست؟

به گزارشنیک نگار برزین ، المان شهری یا نماد شهری (Urban Element) از جمله عناصر ویژه در طراحی شهری است. به کمک هنر معماری و پیکره‌سازی از ویژگی‌های اشکال و حجم‌ها، استفاده کرده و مفاهیم خاصی را به مخاطب انتقال می‌دهد. یک المان شهری می‌تواند با متریال مختلف (انواع فلز، سنگ مرمر، فایبرگلاس، چوب و بتن و …) به شکل پیکره انسان، حیوان و یا اشیاء طراحی شود. همچنین می‌توان از هنر انتزاعی (آبستره) در خلق آن استفاده کرد.
آبستره، از شکل و فرم، رنگ و خط، برای خلق ترکیبی استفاده می‌کند و دارای مفهومی گنگ است. به‌طور کلی این محصول، با ایجاد نوعی نماد فرهنگی، باعث بوجود آمدن هویت یک شهر شده و با تکرار این موارد در ذهن مخاطب، جاودانه خواهند شد. جهت بررسی دقیق و آشنایی کامل با انواع المان شهری با ما همراه باشید.
نمادهای شهری، سازه‌های یادبود (Monumental Structures) هم نامیده می‌شوند. با ترکیبی هماهنگ، افراد بنا‌بر ذهنیت و استنباط خود، با آن ارتباط برقرار‌کرده و مفاهیم پنهانی آن‌را درک خواهند‌کرد. نکته مهم استفاده از نمادهای شهری همیشه برداشت مردم و بینندگان این آثار است. بنابر‌این المان‌های مختلف باید با شناخت و توجه به ویژگی‌های فرهنگی آن شهر و منطقه، طراحی و نصب شوند.

اهمیت المان شهری در گردشگری

المان شهری، هویت و تاریخچه، یادبود و معرف نماد یک شهر و منطقه می‌تواند باشد. علاقه‌مندی به شهر و یا منطقه‌ای خاص، به دلیل زیبایی های بصری است که مخاطبین به چشم دیده‌اند. عابرین، مسافرین و شهروندان، آن مناطق را در ذهن خود با همان سمبل‌ها و المان‌ها یاد می‌کنند. به طور مثال برج آزادی تهران، حافظیه شیراز، آرامگاه بوعلی سینا در همدان، که همگی موجب فخر ایران زمین هستند. المان‌های معروف شهری می‌توانند تبدیل به مجسمه‌های کوچکی برای فروش شوند.

گردشگران، این نمادها را به‌عنوان یادگار سفر خود خریداری می‌کنند. پس در بخش مدیریت شهری، طراحی شهری، شهرداری‌ها و مراکز مدیریت زیباسازی شهری، باید به استفاده صحیح و اصولی ازین نمادها و سمبل‌های شهری دقت ویژه ای کنند. این توجه مسئولان، علاوه بر ایجاد جاذبه‌های توریستی، و کمک به بهتر شدن امرار معاش، در روحیه شهروندی ساکنان هم تاثیر مثبتی دارد.

انواع المان شهری1المان نمایشی

همانطور که از نام این المان مشخص است، صرفا جنبه نمایشی، زیبایی و هنری دارد. این نوع المان معمولا مفهوم و پیام خاصی را دنبال نمی‌کنند. با هدف قرار دادن گروه خاصی از اقشار جامعه، که در زمینه خاص هنری مطالعه دارند طراحی شده و ارتباط برقرار می‌کند. تعداد این نوع المان در سطح شهر معمولا کم است. این نوع المان در فضاهایی مانند: گالری‌ها، نمایشگاه آثار هنری، نصب شده و بیشتر دیده می شود.

*المان بیانی

این نوع از المان بر خلاف نمونه نمایشی در مکان‌های عمومی نصب می شود. با مخاطب عام و به طور کل افرادی که در مقوله هنر اطلاعات چندانی نیاز ندارند، ارتباط برقرار می‌کند. به طور خلاصه بیان‌گر مفاهیم مشخصی بوده و پیام و رسالت خاصی در پس زمینه، جهت انتقال به مخاطب عام خود دارد. محل نصب و استقرار این المان ها معمولا در سطح شهر و میادین می‌باشد.

*المان عملکردی

بر خلاف دو نمونه گفته شده در بالا، طراحی و ساخت این نوع از المان شهری نیازمند تحقیق و مطالعه در زمینه برخی نیازهای خاص انسانی برای استفاده بهینه در فضاهای نصب، طراحی و تولید می‌گردد. برای روشن شدن موضوع و انتقال بهتر مفهوم المان عملکردی می توان به نمونه‌هایی مانند:

ایستگاه اتوبوس، دکه‌های روزنامه، باجه تلفن، محیط وسیع تری مانند مترو و برخی دیگر از تاسیسات موجود شهری اشاره نمود.

به گزارش نیک نگاربرزین، در برخی از نمونه‌ها طراح المان، از هر سه نوع المان باهم یا بصورت ترکیبی استفاده می‌کند، که برگرفته از هنر و خلاقیت سازنده اثر است. به‌طور مثال یک المان می‌تواند بیانی نمایشی و یا عملکردی‌بیانی و یا نمایشی‌عملکردی باشد.

ویژگی‌های مهم المان شهری قبل از نصب

طرف قضاوت هر المان قطعا مردم هستند، ویژگی‌های لازم و اصولی یک نماد، باعث خواهد شد در ذهن‌ها باقی بماند و محبوب شود. این نمادها فارق از دسته‌بندی و تنوع ساخت، به طور غیر‌مستقیم بر زندگی شهری تاثیرگذار است. به بخش 5 ویژگی مهم مراجعه کنید و بیشتر در مورد این خصوصیات بخوانید. برخی از ویژگی‌های عمومی المان‌های شهری را مرور می‌کنیم:

  • کارایی داشته و برای شهروندان مفید باشد.
  • علاوه‌بر انتقال‌پیام به بیننده زیبایی بصری داشته باشد.
  • طراحی صحیح و درک آسان برای مخاطبین.
  • دسترسی آسان و راحت برای استفاده هر‌چه بهتر شهروندان (در نوع المان عملکردی).
  • باعث افزایش حس سر‌زندگی در شهروندان و فراهم کردن بستری جهت ایجاد محیطی شکوفا و مناسب شود.
  • سازنده نماد باید به ابعاد توجه ویژه‌ای کند، با‌ توجه‌ به فضای محیط نصب این اندازه‌ها را در نظر بگیرد.